प्रधानमंत्री पोषण शक्ती निर्माण योजना (PM POSHAN) : MDM

प्रधानमंत्री पोषण शक्ती निर्माण योजना (PM POSHAN) 

महाराष्ट्र शासनाच्या शालेय शिक्षण विभागामार्फत राबविण्यात येणारी प्रधानमंत्री पोषण शक्ती निर्माण योजना (PM POSHAN) ही विद्यार्थ्यांच्या पोषण, आरोग्य व शैक्षणिक विकासासाठी महत्त्वपूर्ण योजना आहे.

या योजनेअंतर्गत बालवाटिका ते इयत्ता ८ वी पर्यंतच्या विद्यार्थ्यांना शालेय कामकाजाच्या दिवशी पौष्टिक शिजवलेले भोजन देण्यात येते. केंद्र शासनाच्या निकषांनुसार इयत्ता १ ली ते ५ वीच्या विद्यार्थ्यांना किमान ४५० उष्मांक व १२ ग्रॅम प्रथिने, तर इयत्ता ६ वी ते ८ वीच्या विद्यार्थ्यांना ७०० उष्मांक व २० ग्रॅम प्रथिने मिळतील अशा दर्जेदार आहाराची तरतूद करण्यात आली आहे.

विद्यार्थ्यांना तांदूळ, कडधान्ये, भाजीपाला, तेल व इतर पोषक घटकांचा समावेश असलेला संतुलित आहार देऊन कुपोषण कमी करणे, शाळेतील उपस्थिती वाढविणे आणि शिक्षणासाठी पोषक वातावरण निर्माण करणे हा या योजनेचा मुख्य उद्देश आहे.

सन २०२५ मध्ये भोजनाच्या गुणवत्तेत सुधारणा करण्यासाठी प्रति विद्यार्थी खाद्य खर्चाच्या दरामध्ये वाढ करण्यात आली असून, वाढत्या महागाईच्या पार्श्वभूमीवर विद्यार्थ्यांना अधिक दर्जेदार व पौष्टिक भोजन उपलब्ध करून देण्यावर भर देण्यात आला आहे.

सुदृढ विद्यार्थी, गुणवत्तापूर्ण शिक्षण आणि सक्षम राष्ट्रनिर्मितीसाठी PM POSHAN योजना हे एक प्रभावी पाऊल आहे.

प्रधानमंत्री पोषण शक्ती निर्माण योजना (PM POSHAN) अंतर्गत शाळांमधील मध्यान्ह भोजन योजनेचे नियोजन, नोंदी, अहवाल आणि देखरेख करण्यासाठी वापरली जाते. मुख्याध्यापक, केंद्रप्रमुख, गटशिक्षणाधिकारी, शिक्षण विभागातील अधिकारी आणि संबंधित कर्मचारी यांना या पोर्टलद्वारे लाभार्थी विद्यार्थ्यांची माहिती, भोजन वितरण, धान्य साठा, आर्थिक तरतुदी आणि विविध अहवाल ऑनलाइन सादर करता येतात. PM POSHAN व्यवस्थापन माहिती प्रणाली (MIS) ही केंद्र शासनाच्या मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार विकसित करण्यात आली आहे.

PM POSHAN मोबाईल अॅप इन्स्टॉलेशन प्रक्रिया

📱 पायरी १: PM POSHAN संकेतस्थळ उघडा.

🌐 वेबसाइट: https://education.maharashtra.gov.in/mdm/users/login/

📥 पायरी २: संकेतस्थळावरील "PM POSHAN App Download" या पर्यायावर क्लिक करा.

⬇️ पायरी ३: आपल्या मोबाईलमध्ये APK फाइल डाउनलोड करा.

📲 पायरी ४: डाउनलोड केलेले PM POSHAN मोबाईल अॅप इन्स्टॉल करा.

🔐 पायरी ५: अॅप उघडा आणि वैध युजर आयडी व पासवर्ड वापरून लॉगिन करा.

🔄 पायरी ६: अॅप वापरण्यापूर्वी ते नवीनतम (Latest) आवृत्तीवर अद्ययावत असल्याची खात्री करा.

टीप : लॉगिनसाठी शाळा/कार्यालयास प्रदान करण्यात आलेली अधिकृत माहितीच वापरावी. PM POSHAN व्यवस्थापन प्रणालीचा वापर विद्यार्थ्यांच्या पोषण आहार योजनेची माहिती व अहवाल नोंदविण्यासाठी केला जातो. (pmposhan-mis.education.gov.in)

PM POSHAN Mobile Installation Steps

Step 1: Open the PM POSHAN website:
https://education.maharashtra.gov.in/mdm/users/login/

Step 2: Click on the “PM POSHAN App Download” option available on the website.

Step 3: Download the APK file on your mobile device.

Step 4: Install the PM POSHAN Mobile App.

Step 5: Open the application and log in using your valid credentials.

Step 6: Ensure the application is updated to the latest version before use.

Stock Inward

पालन करावयाच्या सूचना

1. शाळेला प्राप्त झालेल्या साठ्याची (स्टॉकची) तारीख नोंदवा. पूर्वनियोजितपणे (Default) आजची तारीख दर्शविली जाते.

2. ड्रॉप-डाउन यादीमधून Stock Provider निवडा.

3. जर Same School (1-5) Category निवडली असेल, तर Provider School UDISE या क्षेत्रात शाळेचा UDISE क्रमांक आपोआप भरला जाईल आणि Food Received (1-5) मधील सर्व क्षेत्रे निष्क्रिय (Disabled) होतील.

4. जर Same School (6-8) Category निवडली असेल, तर Provider School UDISE या क्षेत्रात शाळेचा UDISE क्रमांक आपोआप भरला जाईल आणि Food Received (6-8) मधील सर्व क्षेत्रे निष्क्रिय (Disabled) होतील.

5. जर साठा पुरवठादार (Stock Provider) दुसरी शाळा असेल, तर त्या पुरवठादार शाळेचा UDISE क्रमांक नोंदवा.

6. Provider Name (पुरवठादाराचे नाव) नोंदवा.

7. प्राथमिक विभाग (इयत्ता १ ते ५) साठी मध्यान्ह भोजन (MDM) प्राप्त झाले असल्यास, Food Received (1-5) मधील संबंधित क्षेत्रांमध्ये प्राप्त अन्नधान्याची माहिती भरा.

8. उच्च प्राथमिक विभाग (इयत्ता ६ ते ८) साठी मध्यान्ह भोजन (MDM) प्राप्त झाले असल्यास, Food Received (6-8) मधील संबंधित क्षेत्रांमध्ये प्राप्त अन्नधान्याची माहिती भरा.

9. सर्व माहिती भरल्यानंतर Save बटणावर क्लिक करून माहिती जतन (Save) करा.

The Steps to be followed are

1. Enter the date of stock received by school. By default the date is set to current (Today) date.

2. Select the Stock Provider from the drop list.

3. If the stock provider selected is Same School (1-5) Category, the School Udise is inserted in the field Provider School Udise and all the fields in food Received (1-5) are disabled.

4. If the stock provider selected is Same School (6-8) Category, the School Udise is inserted in the field Provider School Udise and all the fields in food Received (6-8) are disabled.

5. If the stock provider is another school, enter the school Udise of the provider school.

6. Enter the Provider Name.

7. Enter Received food for (1-5) in appropriate fields if MDM provided for primary for the food items received.

8. Enter Received food for (6-8) in appropriate fields if MDM provided for upper primary for the food items received.

9. Click the save button to save the data.

शाळांसाठी सूचना : Opning Balance 

• ३० एप्रिल २०२६ (शाळेच्या शेवटच्या दिवसाची शिल्लक) रोजीची सुरुवातीची शिल्लक 15 जुलै २०२६ पर्यंत अचूकपणे नोंदवावी.
• सध्याचे मोबाईल ऍप्लिकेशन अनइन्स्टॉल करा आणि नव्याने इन्स्टॉल करण्यासाठी ते पीएम पोषण वेबसाइटवरून पुन्हा डाउनलोड करा.
• सर्व शाळांनी मुख्याध्यापक लॉगिन वरून शाळेतील तांदुळ आणि इतर धान्यादी मालाची 30 एप्रिल 2026 (शाळेच्या शेवटच्या दिवसाची शिल्लक) रोजीची शिल्लक "Opening Balance" या टॅब अंतर्गत 15 जुलै 2026 पर्यंत नोंदवावी.

तुमच्या शाळेतील सुरुवतीचा शिल्लक साठा भरा. Opning Balance 

Update बटनावर क्लिक करा.

माहिती यशस्वीरित्या जतन (Save) झाल्यानंतर, संबंधित गट शिक्षणाधिकारी/ब्लॉक अधिकाऱ्यांची (Block Officer) मान्यता (Approval) घेणे आवश्यक आहे.

Select Cluster 

Click on the “View” bu on and verify whether the Opening Balance has been filled by the Headmaster (HM), then approve it. 

मंजुरीनंतर BO ची स्थिती बदलली आहे.

शिक्षण अधिकारी (जिल्हा) लॉगिन – शिक्षण अधिकारी (EO) लॉगिनमध्ये Opening Balance Reject सुविधा उपलब्ध आहे.
पायरी 1 – शाळांची यादी पाहण्यासाठी 'Opening Balance' मेनूवर क्लिक करा.

पायरी 2 – “View” बटणावर क्लिक करा.

शाळा स्तरावर ठेवण्यात येणाऱ्या नोंदी अशा डाउनलोड करा :

• MDM login करा.
• Stock Balance Report या टॅब वर क्लिक करा.
• शाळा स्तरावर ठेवण्याची दैनंदिन खर्च नोंदवही भाग 1  यावर क्लिक करा . 
• वर्गगट निवडा.
• वर्ष आणि महिना निवडा .
• तारखेनुसार खर्च केलेला सर्व अहवाल डाउनलोड करा.
• या रिपोर्ट ची पीडीएफ किंवा प्रिंट करता येते. 

शाळा स्तरावर ठेवण्यात येणारे अहवाल ( blank )

#PMPOSHAN #प्रधानमंत्रीपोषणशक्तीनिर्माण #मध्यान्हभोजन #शालेयपोषणआहार #महाराष्ट्रशासन #विद्यार्थीकल्याण #शालेयशिक्षण #Nutrition #Education,#दर महिन्याची उचलवाटप रिपोर्ट